Het Einde van Melancholie – Het Einde van Sinterklaas

Ik ontmoette A.B. voor het eerst in Berlijn, niet ver van Café Moskau. De omgeving was niet zo flamboyant als de nabijheid van het café liet vermoeden. Je stond er in een zone met hoge wittige flatgebouwen, daartussen grasveldjes. De bomen mochten in al de DDR-loze jaren doorgroeien, zodat het na iedere regenbui rook naar een herinnering aan het platteland. Het asfalt was gewoon grijs, en de trottoirtegels ook. Dit was de achterkant van de Karl Marx Allee, die verderop naar het oosten van naam veranderde en Frankfurter Allee werd.

Toen die twee straten nog Stalinallee heetten, vormden ze een brede boulevard met een lichtend einde. Dat einde lag ver voorbij de vlammende horizon en heette Moskou. Gouden vijfpuntige sterren tegen een rood font, tanks met de loop krachtig geheven, duizenden bevrijders in gelid, over de Stalinallee was je in minder dan een half uurtje lopen bij de Alexanderplatz. Daar ging de stoet de hoek om, onder het ijzer van de spoorwegen door, de Spreebrug over naar het plein van het Palast der Republik. En hier ging men juichen, of naar redevoeringen luisteren. Jeugd ging in blauw en wit gekleed, met een rood halsdoekje.

Aan het begin van de jaren zeventig werden in Oost Berlijn nog steeds gebouwen tot ontploffing gebracht. Het puinruimen hield geloof ik nooit op. Na 1989 kon iedereen zien hoe gammel en bouwvallig, hoe verloederd en gewoonweg vies Oost Berlijn was: precies iets voor jonge mensen die aan onaangepaste kunst deden en in gang zetten wat nu, vijfentwintig jaar later, eindelijk begint te lijken op het leven van alledag in welstandswijken. Daar wisten ze in 1972 nog niets van. Jeugd droeg terlenka broeken met wijde pijpen en bloemetjesoverhemden, ook aan hun kant van de voorhang hadden meisjes een Amerikaans kapsel en de jongemannen een snor en het haar tot over de oren. In de film De Legende van Paul en Paula, waarin iets van verveling en uitzichtsloosheid, maar ook veel alledaagsheid doorsijpelt is een scène waar de twee uit het raam kijken en zien hoe vòòr 1972 verdwijnt en nà 1972  zichtbaar wordt.

02_P&P_4

Wat daar verdween was een ander jaartal, 1929 bijvoorbeeld, toen Berlin Alexanderplatz werd gepubliceerd en de plek waar ik A.B. sprak nog niet zo sociaal-democratisch was bebouwd. De woonkazerne’s waren dicht bevolkt. In de trappenhuizen hing niet alleen de geur van armoede, maar drong ook het geluid door van slaande ruzies en betraand dronkemansgelal. Fassbinder maakte van Döblin’s boek een epos, liet in het Duitsland van de jaren van lood nog eens het melodramatische lief vaderland herleven. Die Döblinbom waardoor Berlin en Alexanderplatz één woord werd, met Isherwoods roman (en de daaraan afgeleide film) er nog eens overheen, de duizenden bommen en hakenkruizen, het DDRgedreun en roemruchte Berlijners lieten voor Nabokov weinig plaats in het collectieve Berlijngevoel. Maar die woonde er ook, toen in 1929, en had heel wel door een van de straten kunnen lopen die A.B. en ik alleen door een spookbril hadden kunnen zien, want om ons heen waren slechts bomen en grasveldjes, een paar geparkeerde auto’s en ergens tussen het groen de flatgebouwen die niet zo heel lang geleden voor gegoede burgers waren gebouwd.

A.B. was uit Moskou. Daar woonde hij ook. Ons gesprek nam langzaam een politieke wending. Het neonlicht begon al te schemeren. Zijn stem daalde. Helemaal begreep ik dat niet, want ik hoor niet zo goed en moet dan voortdurend vragen de zin nog eens te herhalen. Dat kan knap irritant worden op den duur. A.B. begreep het en loodste me zo onopvallend mogelijk naar binnen. Op een eenzame hoek van de bar, hij met een Becks en ik met een Berliner, van de twee bieren die ze hadden de minst erge, vertelde hij me het verhaal van een gewezen assistent van de burgemeester van Leningrad, hoe deze aan de bijnaam De Vamp was gekomen.

 

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Het Einde van Melancholie en getagged met , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s